Pedagogisch bemoedigen

De basis voor succes op school.

Een aantal jaren geleden is er onderzocht waarom sommige kinderen later in hun leven wel succesvol waren - met andere woorden: op een positieve manier zelfstandig de uitdagingen van het leven aankunnen - en andere kinderen niet. Dit zeggen de resultaten over de verschillen.
 
De kinderen die later succesvol zijn, hebben later hechte relaties met andere mensen, voelen zich gewaardeerd in hun gemeenschap, hebben het gevoel invloed te kunnen uitoefenen op hun leven en zijn veerkrachtig.
De kinderen die later niet succesvol zijn, ondervinden vaak problemen, voelen zich geïsoleerd, nutteloos voor de samenleving en machteloos om hieraan iets te veranderen.
Het ontbreekt hen aan 4 voorwaarden om met succes de uitdagingen van het leven aan te kunnen, namelijk de innerlijke overtuiging:

- Verbonden te zijn met anderen;
- In staat te zijn om voor zichzelf (en anderen) te zorgen;
- Waardevol en nodig te zijn, er toe te doen;
- Moed te hebben, veerkrachtig te zijn.

Het zijn geen regels die kinderen moeten leren. Het zijn overtuigingen waarmee bemoedigende ouders en leerkrachten kinderen 'voeden'. Deze voorwaarden zijn gekoppeld aan 4 behoeften die ieder mens heeft en door Alfred Adler (1870 - 1937) zijn benadrukt . In schema:

Behoefte:                 Voorwaarde:                             Overtuiging:
Erbij willen horen             een band hebben met   Connect        'ik hoor erbij'
Zich willen verbeteren      in staat zijn tot              Capable     'ik kan het (leren)'
Betekenis willen hebben  ertoe doen                    Count             'ik doe ertoe'
Bemoediging                    moedig zijn                   Courage       'ik kan het aan'

Kinderen die het bovenstaande niet ervaren, ontwikkelen vaak negatieve gevoelens en ideeën over zichzelf en anderen. Het zijn ontmoedigde kinderen en vallen op door storend gedrag. Ze vragen vaak veel negatieve aandacht, dagen uit, zoeken wraak of geven op. Ze ontwikkelen een onrealistisch gevoel van eigenwaarde en geen of nauwelijks gemeenschapszin.

Pedagogisch bemoedigen doe je als ouder en leerkracht door kinderen het vertrouwen te geven dat zij:

- erbij (blijven) horen ook al doen ze iets verkeerd;
- het kunnen (leren), ook al lukt het nu nog niet zo goed;
- nodig en waardevol zijn, ook al gedragen zij zich alsof ze dat zelf niet geloven;
- alles wat ze meemaken aankunnen, ook al is het spannend of nieuw.

Pedagogisch bemoedigen is dus wat anders dan belonen bij goed gedrag. Het stimuleert de ontwikkeling van zelfrespect en respect voor anderen en vormt daarmee de basis voor een succesvolle ontwikkeling van kinderen. Zowel wat hun cognitieve ontwikkeling als hun  affectieve, sociale en creatieve ontwikkeling betreft.

Nu is het bemoedigen van kinderen die we als storend ervaren niet eenvoudig. Toch zijn juist dan bemoedigende reacties noodzakelijk. Storend gedrag roept bij ouders en leerkachten al snel gevoelens van irritatie, boosheid, verontwaardiging en machteloosheid op. Vanuit deze gevoelens reageren we meestal impulsief op een manier die kinderen (opnieuw) ontmoedigt en bevestigt in hun negatieve kijk op zichzelf en anderen. Ons eigen gedrag rechtvaardigen we door te wijzen naar de aanstichter die immers een lesje moet leren.

Waar halen we het idee vandaan dat kinderen zich eerst slechter moeten voelen, willen zij zich beter gaan gedragen?

Wanneer we kinderen willen uitnodigen tot constructief gedrag, dan zullen we ons eerst af moeten vragen: 'Wat bedoelt dit kind met het gedrag? Welke overtuiging is het toegedaan en welk doel streeft het (onbewust) na?'. Pas daarna kunnen we op zoek gaan naar een bemoedigende handelswijze waarmee we het kind uitnodigen tot constructief gedrag vanuit het vertrouwen dat ook dit kind goed genoeg is. Goed genoeg om erbij te horen, waardevol en nodig is, in staat is tot het leveren van een positieve bijdrage, 

Wilt u meer leren over pedagogisch bemoedigen en anders om leren gaan met storend gedrag? Animare biedt diverse workshops en trainingen op maat aan voor leerkrachten en intern begeleiders.  Onder andere:

Succes op school door bemoediging.
Een workshop van 2 uur waarin u nader kennismaakt met het belang van pedagogische bemoediging.

Storende kinderen zijn ontmoedigde kinderen.
Een workshop van 2 uur waarin u meer leert over de doelen achter storend gedrag en kennismaakt met nieuwe bemoedigende methodes.

Een bemoedigend alternatief voor straffen en belonen.
In deze workshop leert u waarom straffen en belonen ontmoedigend zijn en welke bemoedigende alternatieven een duurzamer en constructiever resultaat geven.

Bemoedigend samenwerken met de groep.
Hoe leren kinderen? Door vallen en opstaan en veel te oefenen. Op deze manier leren ze niet alleen lopen en fietsen maar ook samenwerken en rekening met elkaar houden. Deze workshop helpt u op weg bemoedigende groepsgesprekken en  klassevergaderingen te houden.

Relevante literatuur:
Succes op school
De kracht van bemoediging, thuis en in de klas. 
Theo Schoenaker, Ewald Th. Müller, John Platt, Uitgeverij Ten Have, 2009.

Dennis, de schrik van de school Hoe pedagogisch werken de kwaliteit van onderwijs verbetert.
Beate Letschert-Grabbe, Van Gorcum, 2008.

Positive Discipline in the classroom
Jane Nelsen, Three Rivers Press, 2000.

Responsibility in the classroom
A teacher's guide to understanding and motivating students
Amy Lew, Betty Lou Bettner, Connexions Press, 2008.

Info & aanmelding